Tri minuta koja razotkrivaju blokadere: Mladić o miru, oni o pesnicama i obračunu

BEOGRAD – Poslije vijesti o smrti generala Ratka Mladića, na društvenim mrežama pojavio se snimak koji, kroz hronološki poređane arhivske kadrove, postavlja pitanje kako su pojedinci koji danas slave smrt nekadašnjeg komandanta Glavnog štaba Vojske Republike Srpske istovremeno postali dio pokreta sa čijih su protesta stizale prijetnje, pozivi na obračun i snimci demoliranja imovine.

Autori video-zapisa, dugog nešto više od tri minuta, suprotstavili su riječi generala koji je govorio da bi rat trebalo izbrisati čak i iz ljudskog rječnika sa scenama uličnog nasilja, psovki i prijetnji upućenih političkim neistomišljenicima u Srbiji.

Poruka snimka je nedvosmislena: dok je Mladić, čak i u ratu, govorio o miru i garantovao život i bezbjednost civilima sa suprotne strane, pojedinci sa blokaderskih protesta danas prijete pesnicama, protjerivanjem i uništavanjem sopstvenih sunarodnika.

Od Tadićevog hapšenja do Mladićeve poruke vojnicima

Snimak počinje arhivskim obraćanjem tadašnjeg predsjednika Srbije Borisa Tadića od 26. maja 2011. godine.

U prvih osam sekundi videa prikazana je njegova rečenica:

– U ime Republike Srbije obavještavam vas da je danas, tokom jutarnjih sati, uhapšen Ratko Mladić – saopštio je tada Tadić.

Mladić je uhapšen u Lazarevu kod Zrenjanina, a 31. maja 2011. prebačen je u Hag. Okolnosti hapšenja i Tadićev nastup ostali su duboko urezani u pamćenje dijela srpske javnosti, koja je izručenje doživjela kao predaju srpskog ratnog komandanta stranom sudu.

Slijedi Mladićevo obraćanje u kojem objašnjava položaj Vojske Republike Srpske:

– Svi naši vojnici, oficiri i podoficiri su na sopstvenoj zemlji. Branimo je od zajedničkih neprijatelja naših, hrvatsko-muslimanske koalicije i njihovih medijatora iz dijela islamskih i zapadnih zemalja.

Odmah potom autori prikazuju ženu sa megafonom na jednom od blokaderskih skupova. Ona uzvikuje: „Studenti pobjeđuju, pomaže Bog”, poslije čega slijede nerazgovijetna vika, psovke i povik „Mrš”.

„Svaki rat je samo razaranje i nova patnja”

Na 46. sekundi uslijedila je jedna od najupečatljivijih Mladićevih poruka.

– Kad bih se ja pitao, rat kao riječ ne bih dozvoljavao da se upotrebljava ni kao riječ na jezicima svih naroda svijeta. A oružje je takav strašan proizvod ljudskoga uma, kad bi bilo po mojoj volji, ne bi se proizvodilo ni od plastike kao dječje igračke. Svaki rat je samo razaranje i nove patnje – govorio je general.

Nakon te izjave prikazani su učesnici blokada u konfuznim raspravama na ulici. U jednom kadru mladić izgovara: „Hoću malo da se tras, tras, tras”, dok u drugom djevojka sa barikade ulazi u raspravu sa čovjekom koji je snima.

Uz te kadrove postavljeni su uvredljivi natpisi autora snimka, uključujući tvrdnje o navodnoj opijenosti ili drogiranosti učesnika. Sam video, međutim, ne nudi dokaze na osnovu kojih bi se takve kvalifikacije mogle utvrditi kao činjenice.

Mladić o odbrani ognjišta, blokaderi ruše prostorije u Valjevu

Prikazano je i Mladićevo obraćanje vojnicima i narodu:

– Narode, vojsko, za našu sudbinu srpsku samo možemo biti odgovorni mi. I dok nas ima, branićemo i odbranićemo naše grobove i naša ognjišta.

U sljedećem kadru vide se demoliranje i razbijanje prostorija Srpske napredne stranke u Valjevu. Dok stakla pucaju, iz mase se čuju urlici i povici „Bravo”.

Upravo taj kontrast predstavlja jednu od glavnih tačaka video-poruke: na jednoj strani je poziv srpskom narodu da sam preuzme odgovornost za svoju sudbinu i odbrani domove i grobove, a na drugoj uništavanje imovine u srpskom gradu i slavljenje nasilja nad političkim protivnicima.

„Niko vas neće dirati – poklanjam vam svima život”

Pojavljuje se arhivski snimak Mladićevog ulaska u autobus sa muslimanskim civilima iz Žepe, snimljen u julu 1995. godine.

– Ja sam general Mladić. Dobro došli, želim vam srećan put. Bićete svi prebačeni bezbjedno do Kladnja – govori Mladić putnicima.

Poslije kratkog kadra Bojana Dimitrijevića koji govori o ljudima „spaljenim” i „sprženim” u pokušajima da odbrane prirodu ili kulturu, video se vraća u autobus.

– Niko vas neće dirati. I želim vam sreću. I da živimo u miru. Poklanjam vam svima život – poručuje Mladić, dok mu putnici odgovaraju: „Hvala.”

Autori su ovaj snimak propratili natpisom „Ovako je počinjen ‘genocid’”, stavljajući taj izraz pod navodnike. Riječ je o kadrovima evakuacije civila iz Žepe, koji su kasnije prikazivani i tokom postupka pred Haškim tribunalom.

„Sad pesnice idu”

Završni dio donosi snimke sa protesta u Valjevu koji je prenosila televizija N1.

Čuje se muškarac koji izgovara:

– Nijedan živ sektaš više neće ostati u Valjevu, neće ostati.

Drugi učesnik potom se unosi reporteru N1 u lice i prijeti:

– Više nećeš koristiti jaja, sad pesnice idu! Sad ćemo da im j... mamu!

Snimak se završava porukom na crvenoj pozadini: „Jasno je zašto ih raduje smrt generala! Dok je on branio srpstvo, blokaderi žele da ga spale i unište!”

Video ne prikazuje neposredne reakcije svih učesnika blokada na Mladićevu smrt, već kroz postupke i izjave pojedinaca ukazuje na duboku protivrječnost: generala koji je govorio da želi svijet bez rata i civilima garantovao život danas osuđuju oni u čijim su redovima zabilježeni pozivi na obračun sa sopstvenim narodom.

Međunarodni rezidualni mehanizam potvrdio je da je Mladić preminuo 27. avgusta 2026. u bolnici u Hagu. Prvostepeno je 2017. osuđen na doživotni zatvor, a presuda je potvrđena 2021. godine. Prema zvaničnim podacima suda, pravosnažno je oslobođen optužbe za genocid u šest opština u BiH, dok je osuda za Srebrenicu ostala na snazi.