BRISEL - Šefica evropske diplomatije Kaja Kalas uporedila je nastojanje Evropske unije da smanji zavisnost od Kine sa liječenjem ozbiljne bolesti, ocijenivši da bi Evropi mogla biti potrebna hemoterapija, iako bi takav proces bio bolan.

Kako piše „Njujork tajms”, njene riječi pokazuju da Brisel sve oštrije govori o ekonomskim odnosima sa Pekingom, iako je Kina drugi najveći trgovinski partner Evropske unije poslije Sjedinjenih Američkih Država.

Kalas je, govoreći o zavisnosti Evrope od kineske proizvodnje i uvoza, navela da je dijagnoza jasna, ali da unutar Evropske unije još nema saglasnosti o liječenju. Prema njenim riječima, u slučaju teške bolesti postoji izbor između ublažavanja bola i ozbiljne terapije, pri čemu je hemoterapija bolna, ali usmjerena na rješavanje suštine problema.

Prema ocjeni američkog lista, ta izjava odražava rastuću zabrinutost u Evropi zbog sve agresivnije trgovinske politike Pekinga i brzog rasta uvoza kineske robe. Evropski lideri i kompanije strahuju da bi kineska dominacija u proizvodnji mogla da ugrozi domaću industriju, posebno u sektorima u kojima je Evropa donedavno imala snažnu poziciju.

Direktor briselskog ekonomskog instituta „Brigel” Džeromin Cetelmajer ocijenio je da se u Evropskoj uniji osjeća suštinska panika zbog kineske industrijske nadmoći. On je naveo da u Briselu postoji strah od neposrednog industrijskog pada i osjećaj da se Evropa suočava sa prijetnjom koja više nije samo trgovinska, već strateška.

Zabrinutost Brisela nailazi na oštar odgovor Pekinga. Kineski zvaničnici upozoravaju da će Kina uzvratiti na eventualne zaštitne mjere Evropske unije, uključujući carine, kvote ili nove instrumente trgovinske odbrane.

Spor bi mogao da se dodatno zaoštri u narednim sedmicama. Svjetski lideri će se sredinom juna okupiti na samitu G7 u Evijanu, u Francuskoj, gdje će jedna od tema biti globalne ekonomske neravnoteže. Ubrzo poslije toga, odnosi sa Kinom trebalo bi da budu na dnevnom redu sastanka lidera svih 27 članica Evropske unije.

Smanjenje zavisnosti od Kine, međutim, za Evropu neće biti jednostavno. Političari i poslovni krugovi strahuju od kineskih kontramjera, dok su evropski potrošači već duboko oslonjeni na jeftiniju kinesku robu, posebno na električna vozila i proizvode iz oblasti čiste energije.

Evropu dodatno brine činjenica da je Kina već koristila ograničenja izvoza rijetkih zemnih minerala i magneta kao sredstvo pritiska u trgovinskim sporovima. Ti materijali su neophodni za visokotehnološku proizvodnju, električna vozila, zelenu energiju i odbrambenu industriju.

Prema podacima Evrostata, Evropska unija je u 2025. godini u Kinu izvezla robu vrijednu 199,6 milijardi evra, dok je iz Kine uvezla robu vrijednu 559,4 milijarde evra. To znači da je deficit EU u robnoj razmjeni sa Kinom dostigao gotovo 360 milijardi evra.

Brisel sada pokušava da pronađe ravnotežu između zaštite sopstvene industrije i izbjegavanja otvorenog trgovinskog rata sa Pekingom. Ipak, izjave Kaje Kalas pokazuju da u Evropskoj uniji sve više jača uvjerenje da dosadašnji model odnosa sa Kinom više nije održiv.