Ova Vlada će obezbijediti finansiranje apsolutno svih zakonskih obaveza, zarada, penzija, socijalnih davanja, koje neće smanjivati, niti za to ima razloga, a svakako će pokušati da u najvećem dijelu unaprijedi pojedina rješenja, kako bi se ranjive kategorije stanovništva, a tu podvlačim penzionere, sačuvale od inflatornih šokova.

To je u intervjuu za “Vijesti” poručio ministar finansija Aleksandar Damjanović koji je najavio da će neka stečena prava u budžetu biti unaprijeđena.

On je kazao da resor kojim rukovodi pravi precizni presjek stanja u javnim finansijama, te da zasada može kazati da se bilježi manjak u državnoj kasi za prva četiri mjeseca u iznosu od 36,4 miliona eura, da zabrinjava realizacija kapitalnog budžeta kao razvojne komponente od svega 47,9 miliona, dok je planiran u iznosu od 240 miliona za ovu godinu, da je bivša Vlada planirala na prihodnoj strani 50 miliona eura, a da za to nije stvorila zakonski osnov o igrama na sreću, markiranju goriva, oporezivanja nezakonito stečene imovine.

”Na bazi tih predloga, koji ili nijesu ni utvrđeni od prethodne Vlade, ili nijesu dostavljeni Skupštini, ili nijesu raspravljeni, a bili su u proceduri, planirano je više od 50 miliona eura na prihodnoj strani budžeta za tekuću godinu. Kako se neko poigrao sa budžetom pa planirao novac na osnovu zakona koje nije pripremio posebna je priča i svjedoči o neozbiljnosti i neodgovornosti u politici upravljanja javnim finansijama”, poručio je ministar.

Građani su polako, ali sigurno gurnuti prema privatnom zdravstvenom sistemu, sa skupim uslugama koje većina ne može sebi da priušti. Ukidanjem doprinosa za zdravstvo, kao Ustavom garantovanog socijalnog doprinosa, problem je eksplodirao i trenutne obaveze Fonda za zdravstvo su veće od 65 miliona eura, istakao je Damjanović

On je istakao da ono što radikalno mijenja sliku je apsolutna marginalizacija Fonda zdravstva, a tima i direktno ugrožavanje javnog zdravlja i zdravstvene zaštite građana Crne Gore.

”Građani su polako, ali sigurno gurnuti prema privatnom zdravstvenom sistemu, sa skupim uslugama koje većina ne može sebi da priušti. Ukidanjem doprinosa za zdravstvo, kao Ustavom garantovanog socijalnog doprinosa, problem je eksplodirao i trenutne obaveze su veće od 65 miliona eura. Predlagao sam da se zadrži stopa od 0% kao prelazno rešenje, a ne da se obavezno zdravstveno osiguranje izbriše iz sistema, čime su širom otvorena vrata potpunoj supstituciji (zamjeni) javne zdravstvene zaštite sa privatnim uslugama. Kada ustanovimo precizne obaveze Fonda, razmotrićemo načine za izmirivanje tih obaveza, a svakako će se sagledati način na koji se planiraju budžetski transferi za Fond, jer očigledno da oni nijesu dobro planirani, niti su blagovremeno izvršavani. Prosto, na račun dodatnog akumuliranja duga za zdravstvene usluge, “peglani” su neki drugi prioriteti, što cijenim kao izuzetno pogrešno i neodgovorno ponašanje”, naglasio je Damjanović.

Uz penzionere i sistem javnog zdravstva na čijim “leđima” se finansira program “Evropa sad”, treća “žrtva” su opštine, naročito one na sjeveru. U tekućoj rezervi je obezbijeđeno 15 miliona eura za djelimičnu kompenzaciju lokalnim samoupravama i taj novac je već počeo da se otpušta, kazao je ministar

Prema njegovoj ocjeni, uz penzionere i sistem javnog zdravstva na čijim “leđima” se finansira program “Evropa sad”, treća “žrtva” tog programa su opštine, naročito one na sjeveru.
”U tekućoj rezervi je obezbijeđeno 15 miliona eura za djelimičnu kompenzaciju lokalnim samoupravama i taj novac je već počeo da se otpušta. Neizmirene obaveze opština su na početku godine bile oko 79 miliona, a kreditne obaveze dodatnih 115 miliona, što dovoljno govori o složenim problemima u kojima se nalaze i o otežanom finansijskom poslovanju najvećeg broja opština”, kazao je Damjanović koji je na ljeto najavio suštinski rebalans budžeta, a analize koje se sada rade pokazaće koliko će novca biti obezbijeđeno kroz novo zaduženje.

Zagovarali ste ranije aranžmana sa MMF-om. Jeste li i dalje pri tom stavu i ako do njega dođe za vrijeme Vašeg mandata na poziciji ministra šta će biti sa platama, penzijama i socijalnim davanjima? Možete li reći okvirnu cifru koliko će nam novca faliliti i koliko može biti potencijalno zaduženje?

Kao što ste sami naveli, radi se o stvaranju prostora za potencijalno zaduženje, a analize koje se rade daće odgovor na to o kolikom se iznosu radi. Suština je da se postojeći depoziti koji se troše, moraju nadomjestiti, prvenstveno iz domaćih resursa, a po potrebi i iz dodatne akumulacije, kako bi se početak naredne godine dočekao sa ozbiljnom rezervom. Ne može se dozvoliti scenario da se postojeći depoziti iscrpe i da se maltene bez budžetske rezerve uđe u neizvjesnu 2023. godinu. To, naročito imajući u vidu globalne posljedice rata u Ukrajini za koje se očekuje da traju dugo i donesu dodatne ekonomske nevolje na globalnom nivou.

I sve odgovarajuće analize ozbiljnih međunarodnih ekonomskih činilaca ukazuju na veliku ekonomsku i finansijsku neizvjesnost.

Očekujući dobru turističku sezonu, jačanje fiskalne discipline, donošenje jednog dijela zakona, koji nije donijela prethodna Vlade, kako bi se obezbijedila dodatna budžetska sredstva, kao i radikalno suzbijanje sive ekonomije, uz nastavak borbe protiv organizovanog kriminala koji je snažno započela ova Vlada, pokušaćemo da najveći dio nedostajućeg novca obezbijedimo iz sopstvene akumulacije, a po potrebi i van Crne Gore, prateći pažljivo dešavanja na međunarodnoj finansijskoj sceni. Saradnja sa MMF-om, čija smo članica, kontinuirana je i dobrodošla, mogući finansijski aranžman je uvijek opcija, a što se tiče bojazni od smanjivanja plata penzija i socijalnih davanja, tu nema nikakvih bojazni, niti razloga za bilo kakva smanjivanja. Naprotiv, Vlada će pokušati da jedan dio ovih davanja i isplata poveća, kako bi se ublažile posledice inflacije, a što će zavisiti od faktora koje sam već naveo.

Državna revizorska institucija je 2016. godine upozorila na dugogodišnje iskazivanje visokog nivoa neizmirenih obaveza Fonda zdravstva koje treba zaustaviti i na potrebu realnog planiranja obaveza za zdravstveni sistem, ali je ta preporuka ostala mrtvo slovo na papiru do danas. Šta je Vaš predlog za rješenje duga Fonda zdravstva koji je narastao na 65 miliona eura?

Ta revizija je bila posljednji alarm da se problem finansiranja zdravstvene zaštite svih građana Crne Gore shvati ozbiljno, ali, nažalost, nije bilo sluha za to upozorenje. Dugovanja Fonda zdravstva nijesu od juče. I sam sam ranije, kao predsjednik Odbora za ekonomiju, finansije i budžet još prije desetak godina ukazivao na problem, organizovao saslušanja u odboru kako bi se problem blagovremeno rješavao. Od tada je dug uvećavan, neracionalnosti su se produbile, sistem javnog zdravstva je doveden pred kolaps, a građani su polako, ali sigurno gurnuti prema privatnom zdravstvenom sistemu, sa skupim uslugama koje većina ne može sebi da priušti. Ukidanjem doprinosa za zdravstvo, kao Ustavom garantovanog socijalnog doprinosa, problem je eksplodirao i trenutne obaveze su veće od 65 miliona eura.
Predlagao sam da se zadrži stopa od 0% kao prelazno rešenje, a ne da se obavezno zdravstveno osiguranje izbriše iz sistema, čime su širom otvorena vrata potpunoj supstituciji(zamjeni) javne zdravstvene zaštite sa privatnim uslugama. Kada ustanovimo precizne obaveze Fonda, razmotrićemo načine za izmirivanje tih obaveza, a svakako će se sagledati način na koji se planiraju budžetski transferi za Fond, jer očigledno da oni nijesu dobro planirani, niti su blagovremeno izvršavani. Prosto, na račun dodatnog akumuliranja duga za zdravstvene usluge, “peglani” su neki drugi prioriteti, što cijenim kao izuzetno pogrešno i neodgovorno ponašanje.

Opštine imaju velike gubitke u prihodima zbog smanjenja poreza iz programa “Evropa sad”. Da li imate plan kako da se obezbijedi dugoročno stabilno poslovanje lokalnih samouprava?

Uz penzionere i sistem javnog zdravstva na čijim “leđima” se finansira taj program, treća “žrtva” jesu opštine, naročito one na sjeveru. U tekućoj rezervi je obezbijeđeno 15 miliona eura za djelimičnu kompenzaciju lokalnim samoupravama i taj novac je već počeo da se otpušta. Neizmirene obaveze opština su na početku godine bile oko 79 miliona, a kreditne obaveze dodatnih 115 miliona, što dovoljno govori o složenim problemima u kojima se nalaze i o otežanom finansijskom poslovanju najvećeg broja opština. Uvođenje neoporezivog dijela zarade do 700 eura, smanjilo je državne prihode od poreza na dohodak fizičkih lica, a sljedstveno i prihode lokalnih samouprava kojima pripada odgovarajući dio od tog poreskog oblika. Ovo prosto znači da ćemo nakon analize javne potrošnje u opštinama brzo morati da izmijenimo i dopunimo postojeći regulatorni okvir, a najprije postojeći zakon o finansiranju lokalne samouprave, kako bi se obezbijedila stabilnost u njihovom funkcionisanju, jer je na duži rok ova situacija “omča o vratu” za veliki dio crnogorskih opština.