U Mađarskoj su na pragu parlamentarni izbori, a njihov ishod mogao bi imati šire posljedice po političke i bezbjednosne prilike na Zapadnom Balkanu. Eventualni poraz Viktora Orbana ne bi nužno značio naglu destabilizaciju regiona, ali bi mogao promijeniti odnose snaga, prije svega na političko-diplomatskom planu.

Tokom prethodnih godina, Srbija i Mađarska razvile su izuzetno bliske odnose, koje su lideri u Beogradu i Budimpešti često opisivali kao najbolje u istoriji. Ta saradnja nije bila samo ekonomska i energetska, već i politička, uz visok nivo međusobnog povjerenja između Aleksandra Vučića i Viktora Orbana. U takvom kontekstu, Mađarska je nerijetko predstavljala važan glas unutar Evropske unije koji je imao razumijevanja za pozicije Srbije.

U slučaju promjene vlasti u Budimpešti, može se očekivati drugačiji spoljnopolitički kurs. Nova vlast bi vjerovatno bila snažnije usmjerena ka usklađivanju sa dominantnim politikama EU i NATO, što bi značilo i manji prostor za specifične bilateralne aranžmane kakvi su postojali u vrijeme Orbana. To ne znači prekid odnosa sa Srbijom, ali bi saradnja mogla postati formalnija i manje oslonjena na lične veze lidera.

Posljedice po Srbiju i regionalne odnose

Za Srbiju, najveća promjena bila bi gubitak snažnog političkog saveznika unutar evropskih institucija. Mađarska je u više navrata ublažavala ili balansirala određene inicijative koje su dolazile iz Brisela, a koje nisu bile u interesu Beograda. Bez takve podrške, Srbija bi mogla biti izloženija pritiscima u procesima evropskih integracija, ali i u širem političkom smislu.

Kada je riječ o bezbjednosnom aspektu, sve se češće ukazuje na saradnju između Hrvatske, Albanije i tzv. Kosova, koja se u dijelu političke i stručne javnosti u Srbiji tumači kao inicijativa usmjerena protiv njenih interesa. Iako je formalno predstavljena kao okvir za saradnju, ona se posmatra i kao pokušaj formiranja svojevrsnog bezbjednosnog bloka koji bi mogao dodatno narušiti ravnotežu snaga u regionu na štetu Beograda.

U tom kontekstu, eventualni poraz Viktora Orbana značio bi da Srbija ostaje bez važnog političkog oslonca unutar evropskih struktura, čime bi prostor za ovakve inicijative bio dodatno proširen i ojačan na međunarodnom planu. Bez Mađarske kao partnera, Srbija bi imala sužen manevarski prostor u evropskim i evroatlantskim okvirima, dok bi inicijative iz Zagreba, Tirane i Prištine mogle dobiti snažniji politički i diplomatski zamah.

Tvrdnje o stranom uticaju i finansiranju

Što se tiče tvrdnji da je u pokušaj političkog slabljenja Viktora Orbana uloženo stotine miliona dolara, takve informacije se pojavljuju uglavnom u politički obojenim izjavama i medijima, ali bez čvrstih i nezavisno potvrđenih dokaza. Postoje podaci o finansiranju pojedinih organizacija i političkih inicijativa iz inostranstva, ali iznosi koji se pouzdano mogu verifikovati znatno su manji i predmet su političkih interpretacija.

U cjelini posmatrano, eventualna promjena vlasti u Mađarskoj imala bi veći uticaj na politički položaj Srbije u međunarodnim odnosima nego na njenu neposrednu bezbjednost. Ključne promjene bi se ogledale u smanjenju političke podrške i drugačijem odnosu prema regionalnim pitanjima, dok bi bezbjednosna situacija ostala primarno određena širim odnosima velikih sila i postojećim međunarodnim okvirima.

Izvor: Pogled.me/Miroslav Zavidović

Bonus video: