Drugi sin pokojnog vrhovnog vođe Irana Alija Hamneija, 56-godišnji Sejed Modžtaba Hamnei, izabran je za novog vrhovnog vođu Islamske Republike Iran, javila je državna novinska agencija Fars, pozivajući se na odluku Skupštine stručnjaka.

Modžtaba Hamnei je šiitski sveštenik koji već godinama uživa značajan uticaj u političkim i vjerskim krugovima u Iranu. Tokom prethodnih decenija obavljao je važne uloge u administraciji svog oca, a istovremeno je održavao bliske odnose sa Islamskom revolucionarnom gardom, jednom od ključnih institucija iranskog sistema vlasti.

Skupština stručnjaka donijela je odluku o izboru novog vrhovnog vođe ujutro 8. marta. Član tog tijela Mohamed Mehdi Mirbageri saopštio je da je postignut dogovor oko kandidata koji će preuzeti najvišu vjersko-političku funkciju u zemlji.

Iako je izbor donesen, sekretarijat Skupštine stručnjaka nije odmah objavio ime novog vođe nakon smrti Alija Hamneija, koji je ubijen u američko-izraelskom napadu.

Modžtaba Hamnei postao je tako treći vrhovni vođa Irana, odnosno rahbar, a funkcija se prema ustavu Islamske Republike obavlja doživotno. Osnovni zakon zemlje predviđa da kandidat za ovu poziciju može biti političar ili vjerska ličnost, ali mora ispunjavati niz strogih uslova: mora biti pobožan i moralan, imati upravljačke sposobnosti i ugled u društvu, ispovijedati zvaničnu religiju države i biti posvećen principima Islamske Republike.

Prije njega, na čelu Irana bila su dvojica vrhovnih vođa — ajatolah Ruholah Homeini i Ali Hamnei. Homeini je došao na vlast nakon svrgavanja šaha tokom Islamske revolucije 1979. godine i bio je simbol revolucionarnog pokreta, uživajući široku podršku u zemlji. Preminuo je 1989. godine.

Tokom Homeinijeve vladavine, Ali Hamnei je obavljao dužnost predsjednika Irana. U to vrijeme ta funkcija imala je uglavnom ceremonijalni karakter, jer je izvršna vlast u velikoj mjeri bila u rukama premijera.

Nakon Homeinijeve smrti, Ali Hamnei je u junu 1989. godine izabran za vrhovnog vođu i tu funkciju obavljao je gotovo 37 godina.

U trci za njegovog nasljednika pominjano je više uticajnih ličnosti iz iranskog političkog i vjerskog establišmenta. Među kandidatima je bio i Alireza Arafi, potpredsjednik Skupštine stručnjaka, koji istovremeno rukovodi sistemom vjerskih obrazovnih institucija u Iranu i bio je član Savjeta čuvara Ustava — tijela koje nadgleda izborne procese i provjerava zakone koje usvaja parlament.

Kao potencijalni kandidat pominjao se i Mohamed Mehdi Mirbageri, sveštenik i član Skupštine stručnjaka koji predstavlja jedno od najkonzervativnijih strujanja unutar iranskog sveštenstva. U krugu mogućih nasljednika bio je i Hasan Homeini, unuk ajatolaha Ruholaha Homeinija, osnivača Islamske Republike.

Među imenima koja su se pojavljivala u javnosti nalazio se i Hašem Bušer, visokorangirani sveštenik blisko povezan sa institucijama zaduženim za sukcesiju vlasti, posebno sa Skupštinom stručnjaka, gdje obavlja funkciju prvog potpredsjednika.

Pored njih, kao mogući kandidat pominjan je i Sadek Laridžani, sin ajatolaha Hašema Amolija i brat predsjednika iranskog parlamenta Alija Laridžanija, koji trenutno obavlja dužnost sekretara Vrhovnog savjeta za nacionalnu bezbjednost Irana.