Televizija N1 je jutros, 23. oktobra, tokom izborne tišine uoči parlamentarnih izbora u Srbiji, u dva navrata emitovala prilog u kojem se iznose teške optužbe na račun nosioca izborne liste „Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija”, njegovog brata Andreja i sina Danila. Prema dostavljenim podacima o emitovanju, prilog je prikazan u 8.21 čas, a zatim ponovljen u 9.07, čime se otvara pitanje poštovanja zakonskih ograničenja koja važe za medije tokom izborne tišine.
Umjesto da se u periodu neposredno pred glasanje zadrži na redovnom informisanju javnosti, N1 je u jutarnjim vijestima ponovo predstavio tvrdnje nedjeljnika „Radar” o navodnim vezama Aleksandra Vučića i članova njegove porodice sa kriminalnim grupama Darka Šarića i takozvanim škaljarskim klanom.
Posebnu pažnju izaziva činjenica da je riječ o sadržaju koji je već bio objavljen prethodnog dana, 22. oktobra, dakle prije početka izborne tišine. Televizija N1 je odlučila da te optužbe ponovi i u petak ujutru, kada su predizborne aktivnosti već bile završene, a do otvaranja birališta ostala su nepuna dva dana.
U prilogu je prenesen tekst novinara Vuka Cvijića i Milana Radonjića, koji su analizirali komunikaciju preko aplikacije „Skaj”. Spikerka N1 navela je da su autori došli do prepiske koja, prema njihovom tumačenju, ukazuje na povezanost Vučića, članova njegove porodice i pojedinih predstavnika bezbjednosnih službi sa organizovanim kriminalnim grupama.
Posebno su istaknute tvrdnje da su se nadimci „Oskar” i „Čvarak” odnosili na Aleksandra Vučića, kao i navodi o kontaktima pripadnika kriminalnih grupa sa njegovim bratom i sinom.
U emitovanom prilogu citirane su i poruke koje „Radar” pripisuje Darku Šariću, upućene njegovom bratu Dušku i rođaku Željku Vujanoviću.
Novinar Vuk Cvijić je, kako je navedeno u prilogu, za N1 izjavio da postoje i fotografije koje, prema njegovom tumačenju, svjedoče o druženju članova porodica Vučić i Šarić.
Međutim, sadržaj privatne komunikacije, kao ni tumačenja novinara o identitetu osoba koje se u njoj pominju, sami po sebi ne predstavljaju sudski utvrđen dokaz o izvršenju krivičnih djela. Upravo zbog težine optužbi, važno je razlikovati navode učesnika prepiske, novinarske zaključke i činjenice koje su potvrdili nadležni organi.
Ovdje se, međutim, otvara i drugo pitanje: zbog čega je televizija N1 odlučila da ovako politički osjetljiv sadržaj emituje dva puta u prvim satima izborne tišine, kada se jedan od neposrednih učesnika izborne trke dovodi u vezu sa najtežim oblicima organizovanog kriminala?
Izborna tišina u Srbiji počela je u ponoć između četvrtka i petka i traje do zatvaranja biračkih mjesta u nedjelju, 25. oktobra, u 20 časova.
Član 170. Zakona o izboru narodnih poslanika predviđa sankcije za objavljivanje procjena izbornih rezultata, javno predstavljanje kandidata i njihovih programa, kao i pozivanje građana da glasaju ili ne glasaju za određenu izbornu listu tokom propisanog perioda izborne tišine.
Iako samo izvještavanje o političkim akterima nije automatski zabranjeno, emitovanje ovakvog priloga otvara pitanje granice između informisanja o temi od javnog interesa i sadržaja koji može imati neposredan predizborni efekat.
U konkretnom slučaju, pažnju zaslužuju tri okolnosti: vrijeme emitovanja, ponovno prikazivanje istih optužbi i činjenica da su njima obuhvaćeni nosilac jedne od izbornih lista i članovi njegove porodice.
N1 je, prema dostavljenom transkriptu, odmah poslije ovog priloga emitovao i informaciju o krivičnoj prijavi koju je ministar pravde u tehničkom mandatu Nenad Vujić podnio zbog sumnje da je falsifikovana odluka o pomilovanju optuženih u predmetu pada nadstrešnice Željezničke stanice u Novom Sadu.
U toj vijesti navedeno je da se na društvenim mrežama pojavio dokument sa navodnim potpisom Aleksandra Vučića i da je Ministarstvo pravde saopštilo da je riječ o falsifikatu.
Tako su se u istom informativnom bloku našle dvije teme koje se neposredno ili posredno odnose na Vučića, iako druga informacija sadrži i zvaničan demanti autentičnosti spornog dokumenta.
Pravo medija da istražuju povezanost političkih funkcionera sa kriminalom nije sporno. Jednako tako, pravo javnosti da dobije provjerene informacije ne prestaje početkom izborne tišine. Ipak, izbor uredničkog termina, način predstavljanja optužbi i njihovo ponavljanje u tako kratkom razmaku zaslužuju posebnu pažnju u završnici izbornog procesa.
Zbog toga bi nadležna regulatorna tijela trebalo da utvrde da li je jutrošnji program N1 bio u skladu sa propisima i standardima koji važe tokom izborne tišine, uključujući pravila o političkom predstavljanju i obavezu tačnog i uravnoteženog informisanja.
Posebno je važno utvrditi da li je prilikom emitovanja gledaocima na jasan način predočeno da su u pitanju tvrdnje redakcije „Radara”, a ne činjenice koje su utvrđene pravosnažnim sudskim odlukama.
Parlamentarni izbori zakazani su za nedjelju, 25. oktobar, a pitanje medijskog postupanja u posljednjih 48 časova pred glasanje predstavlja važan test primjene izbornih pravila na sve učesnike javnog informisanja, bez obzira na njihovu uređivačku politiku.
Komentari (0)